صنایع شوینده
پوشش های تبدیلی
آب و فاضلاب
صنایع رنگ و تینر سازی
EDTA چیست؟
اگر بخواهیم دقیق و علمی توضیح دهیم EDTA چیست، باید بگوییم EDTA مخفف Ethylenediaminetetraacetic Acid و نام فارسی آن اتیلن دیآمین تترا استیک اسید است. این ترکیب شیمیایی در گروه عوامل کیلیتکننده (Chelating Agents) قرار میگیرد؛ یعنی موادی که توانایی بالایی در جذب، مهار و غیرفعالسازی یونهای فلزی دارند.
EDTA با یونهایی مانند کلسیم (Ca²⁺)، منیزیم (Mg²⁺)، آهن (Fe³⁺)، مس (Cu²⁺) و سایر فلزات پیوند پایدار ایجاد میکند و مانع از شرکت آنها در واکنشهای ناخواسته میشود. به همین دلیل، این ماده یکی از پرمصرفترین مواد اولیه در صنایع شوینده، تصفیه آب، شیمیایی، دارویی و غذایی محسوب میشود.
ساختار شیمیایی و نحوه عملکرد EDTA
EDTA یک ترکیب آلی چنددندانه است که دارای:
- دو گروه آمینی
- چهار گروه کربوکسیلیک
میباشد. این ساختار باعث میشود EDTA بتواند از چند نقطه به یک یون فلزی متصل شود و یک کمپلکس بسیار پایدار تشکیل دهد.
EDTA چگونه عمل میکند؟
- یون فلزی آزاد در محیط وجود دارد
- EDTA به آن یون متصل میشود
- یون فلزی در قالب کمپلکس غیرفعال میشود
- واکنشهای مخرب یا رسوبگذاری متوقف میشود
نتیجه این عملکرد:
- افزایش پایداری محصول
- بهبود کیفیت نهایی
- افزایش راندمان فرآیندهای صنعتی
اطلاعات فیزیکی و شیمیایی EDTA
| مشخصه | مقدار |
| نام شیمیایی | Ethylenediaminetetraacetic Acid |
| فرمول شیمیایی | C₁₀H₁₆N₂O₈ |
| جرم مولی | 292.24 g/mol |
| شکل ظاهری | پودر سفید یا متمایل به کرم |
| حلالیت در آب | کم (به صورت اسید) |
| حلالیت نمکها | بالا |
| pH محلول | وابسته به نوع نمک |
| خاصیت اصلی | کیلیتکنندگی فلزات |
انواع EDTA و خواص هر کدام
EDTA بهصورت اسید خالص و نمکهای مختلف تولید و عرضه میشود که هر کدام کاربرد خاص خود را دارند.
🔹 EDTA اسیدی (EDTA Acid)
- کممحلول در آب
- کاربرد محدود صنعتی
- بیشتر بهعنوان ماده پایه برای تولید نمکها استفاده میشود
🔹 EDTA دو سدیم (Disodium EDTA – EDTA 2Na)
خواص:
- محلولپذیری بالا در آب
- عملکرد مناسب در pH خنثی تا کمی قلیایی
- کنترل یونهای کلسیم و منیزیم
کاربردها:
- صنایع شوینده
- صنایع آرایشی و بهداشتی
- صنایع غذایی (در محدوده مجاز)
EDTA دو سدیم یکی از پرکاربردترین انواع EDTA در بازار است و در بسیاری از محصولات مصرفی استفاده میشود.
🔹 EDTA چهار سدیم (Tetrasodium EDTA – EDTA 4Na)
خواص:
- قدرت کیلیتکنندگی بسیار بالا
- عملکرد عالی در محیطهای قلیایی
- pH بالاتر نسبت به EDTA دو سدیم
کاربردها:
- صنایع شیمیایی سنگین
- تصفیه آب صنعتی
- شویندههای صنعتی قوی
در بخش محصولات سایت آیسان شیمی میتوانید اطلاعات دقیقتری درباره انواع EDTA و مشخصات فنی آنها دریافت کنید.
روش تولید EDTA (به زبان ساده)
روش صنعتی تولید EDTA شامل چند مرحله اصلی است:
- واکنش اتیلن دیآمین با فرمالدهید
- افزودن اسید سیانیدریک یا مشتقات آن
- تشکیل ترکیبات واسطه
- اکسیداسیون و خنثیسازی
- تولید EDTA اسیدی
- تبدیل به نمکهای سدیمی (دو سدیم یا چهار سدیم)
پس از تولید، محصول:
- خالصسازی میشود
- خشک میشود
- آسیاب و بستهبندی میشود
کنترل کیفیت در این مرحله بسیار مهم است، بهخصوص برای کاربردهای دارویی و غذایی.
کاربرد EDTA در صنایع مختلف
🧼 کاربرد EDTA در صنایع شوینده
در آبهای سخت، یونهای فلزی باعث کاهش قدرت شویندگی میشوند. EDTA با مهار این یونها:
- قدرت پاککنندگی را افزایش میدهد
- مانع رسوب روی سطوح میشود
- کیفیت و شفافیت محصول را حفظ میکند
به همین دلیل، تقریباً تمام شویندههای صنعتی باکیفیت از EDTA استفاده میکنند.
🚰 کاربرد EDTA در تصفیه آب و فاضلاب
در سیستمهای تصفیه آب:
- فلزات سنگین باعث آسیب تجهیزات میشوند
- راندمان تصفیه کاهش مییابد
EDTA با حذف این یونها:
- عمر تجهیزات را افزایش میدهد
- کیفیت آب خروجی را بهبود میدهد
🏭 کاربرد EDTA در صنایع شیمیایی
در صنایع شیمیایی، EDTA برای:
- تثبیت واکنشها
- جلوگیری از تغییر رنگ
- افزایش پایداری محصولات
بهکار میرود و نقش مهمی در کنترل کیفیت دارد.
💊 کاربرد EDTA در صنایع دارویی
در داروسازی، EDTA باعث:
- جلوگیری از اکسیداسیون
- افزایش پایداری دارو
- حفظ اثربخشی ماده فعال
میشود و باید با خلوص بالا استفاده شود.
🍽️ کاربرد EDTA در صنایع غذایی
در صنایع غذایی، EDTA:
- مانع تغییر رنگ میشود
- ماندگاری محصول را افزایش میدهد
- کیفیت ظاهری را حفظ میکند
مصرف آن باید مطابق استانداردهای مجاز باشد.
مزایا و معایب EDTA
مزایا:
✔️ کنترل فلزات مزاحم
✔️ افزایش کیفیت محصول
✔️ کاهش رسوب و خوردگی
✔️ افزایش عمر تجهیزات
معایب:
❌ تجزیهپذیری زیستی پایین
❌ مصرف بیش از حد میتواند مضر باشد
شرایط نگهداری EDTA
برای حفظ کیفیت EDTA، رعایت شرایط نگهداری ضروری است:
- نگهداری در محیط خشک و خنک
- دور از نور مستقیم خورشید
- در بستهبندی دربسته
- دور از مواد اکسیدکننده قوی
- جلوگیری از جذب رطوبت
در صورت رعایت این شرایط، EDTA ماندگاری بالایی دارد.
راهنمای انتخاب EDTA مناسب
برای انتخاب EDTA مناسب باید به موارد زیر توجه شود:
- نوع صنعت
- pH محیط
- نوع یونهای فلزی
- میزان خلوص مورد نیاز
در صورت نیاز، میتوانید از طریق بخش تماس با ما در سایت آیسان شیمی با کارشناسان مجموعه مشاوره تخصصی دریافت کنید.
چرا آیسان شیمی؟
آیسان شیمی بهعنوان تأمینکننده مواد اولیه شیمیایی:
- ارائه EDTA با کیفیت صنعتی
- مشاوره تخصصی قبل از خرید
- تأمین پایدار برای صنایع مختلف
را در اولویت خود قرار داده است.
جمعبندی
در این مقاله بهصورت جامع بررسی کردیم EDTA چیست، چه انواعی دارد، چگونه تولید میشود، چه خواصی دارد و در چه صنایعی استفاده میشود.
EDTA یک ماده کلیدی در بسیاری از فرآیندهای صنعتی است و انتخاب نوع مناسب آن نقش مهمی در کیفیت نهایی محصول دارد.
اگر بهدنبال خرید یا مشاوره تخصصی هستید، آیسان شیمی میتواند انتخابی مطمئن برای شما باشد.
